Σκέψεις για τα ... Χριστούγεννα

Είχαμε γράψει παλιότερα πως οι Χριστιανοί ως τα μέσα του 4ου αιώνα γιόρταζαν τα Χριστούγεννα στις 6 Ιανουαρίου, μαζί με τα Θεοφάνια.

Η γιορτή μεταφέρθηκε στις 25 Δεκεμβρίου, την ημέρα που επί αιώνες οι οπαδοί του Θεού Ηλίου-Μίθρα τιμούσαν τη γέννησή του.

Θυμίζουμε, επίσης, πως ο Μέγας Κωνσταντίνος ήταν Αρχιερέας του Μίθρα και προς τιμήν του όρισε ως υποχρεωτική αργία την πρώτη ημέρα της εβδομάδας, την "Μέρα του Ήλιου", που οι δυτικοί τη λένε ακόμα Sunday ενώ οι ανατολικοί την μετέτρεψαν σε "Κυριακή".

Ας διατυπώσουμε όμως κάποιους προβληματισμούς μας γύρω απ' τα "Χριστούγεννα", που γεννήθηκαν καθώς διαβάζουμε το πρώτο Ευαγγέλιο του Ματθαίου:

1) Ο Ευαγγελιστής ξεκινάει με το γενεαλογικό δέντρο του Ιησού. Δεν μας ενδιαφέρει η ακρίβειά του. Άλλη είναι η απορία μας. Ακόμη κι αν δεχτούμε πως ο Ιωσήφ ήταν απ' τη γενιά του Δαβίδ, αυτό δεν σημαίνει πως απ' την ίδια γενιά ήταν κι ο Ιησούς. Γιατί ο Ιησούς είχε βιολογική σχέση μόνο με τη μητέρα του Μαριάμ κι όχι τον Ιωσήφ. Άρα δεν επαληθεύεται η σχετική προφητεία.

2) Διαψεύδεται επίσης και η προφητεία του Ησαΐα, σύμφωνα με την οποία το όνομα του Μεσσία θα ήταν Εμμανουήλ. Όμως άλλο Εμμανουήλ κι άλλο Ιησούς. Έτσι δεν είναι;

3) Ο Ματθαίος (αλλά και ολόκληρη η πρώτη χριστιανική κοινότητα) έχει μια εμμονή με την "επαλήθευση των προφητειών"!

Έτσι "αναγκάζει" τον Ιωσήφ και τη Μαριάμ να μεταβούν στη Βηθλεέμ, υποτίθεται για να απογραφούν. Όμως την εποχή που γεννήθηκε ο Ιησούς (4-6 π.Χ.) δεν έλαβε χώρα καμιά απογραφή του πληθυσμού της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

4) Σύμφωνα με τους Ευαγγελιστές, τη γέννηση του Ιησού αντιλήφθηκαν οι "μάγοι" της Περσίας από την παρατήρηση των ουράνιων σωμάτων. 

Εδώ μιλάμε για μια καραμπινάτη δικαίωση των αστρολόγων και των διάφορων αγυρτών απατεώνων!

Αν πράγματι η κίνηση των ουράνιων σωμάτων συντονίζεται με βάση τα ιστορικά γεγονότα, άρα πρέπει να πιστεύουμε στους μάγους, τους μάντεις και σε όλο τον σχετικό συρφετό, έστω κι αν δεν είναι απ' την Περσία...

5) Η "σφαγή των νηπίων" απ' τον Ηρώδη είναι ένα χοντροειδέστατο ιστορικό ψεύδος. Αλλά, αν αληθεύει, αφήνει εντελώς εκτεθειμένο τον Θεό. Που φρόντισε να προστατέψει τον δικό του γιο αλλά άφησε τα μωρά των άλλων ανθρώπων να σφαγιαστούν άδικα.

6) Κλείνουμε με κάτι που αφορά την Μαριάμ. Ο Ματθαίος γράφει πως μέχρι τη γέννηση του Ιησού η γυναίκα αυτή δεν είχε σαρκικές σχέσεις με τον Ιωσήφ. Άρα, μετά τη γέννηση του "πρωτότοκου" είχε σαρκικές σχέσεις και προφανώς γέννησε και άλλα παιδιά, γιατί αλλιώς ο Ιησούς δεν θα λεγόταν "πρωτότοκος"!

Οργίζεται μαζί μας ο Θεός;

Λένε πως ο συντομότερος δρόμος να οδηγηθείς στην αθεϊα είναι να διαβάσεις τη Βίβλο!

Δεν ξέρω αν ισχύει, αλλά ένα είναι σίγουρο: ελάχιστοι "χριστιανοί" έχουν διαβάσει το ιερό βιβλίο τους.

Κάτι λέει κι αυτό...

Πάντως δεν χρειάζεται ιδιαίτερη ευφυία για να καταλάβεις πως εντελώς άλλως είναι ο Θεός της Παλαιάς από εκείνον της Καινής Διαθήκης.

Ο πρώτος είναι φανατικός, ζηλόφθων, εκδηκιτικός, παρανοϊκός...

Ο δεύτερος είναι Θεός της αγάπης.

Αποτελεί κι αυτό μια απ' τις μεγάλες αντιφάσεις του Χριστιανισμού...

Όμως και στην Καινή Διαθήκη βρίσκουμε κάποιες επιδράσεις του "κακού Θεού" της Παλαιάς.

Όπως, π.χ., το ξέραμα της Συκιάς, η εξόντωση των χοίρων, ο θάνατος του Ανανία και της Σαπφείρας.

Στο αποστολικό ανάγνωσμα της Κυριακής βρίσκουμε ένα ακόμη τέτοιο κατάλοιπο.

"Ο Θεός οργίζεται και τιμωρεί τους αμαρτωλούς", μας λέει ο Παύλος.

Προσωπικά πολύ αμφιβάλλω αν ο Θεός οργίζεται.

Και το θεωρώ μεγάλη μικρότητα εκ μέρους του να κάθετε να επιβάλλει τιμωρίες στα ανθρωπάκια.

Μου ακούγεται πολύ αφελές και ανθρωπομορφικό για να είναι αληθινό...

Ο Ξενοφάνης ο Κολοφώνιος, φιλόσοφος που έζησε πριν 2.600 χρόνια, έγραφε πως οι άνθρωποι δημιουργούν τους Θεούς κατ' εικόνα και ομοίωσίν τους.

Και τόνιζε: "Δεν ξέρω αν υπάρχουν Θεοί, αλλά, αν υπάρχουν, οι άνθρωποι δεν είναι σε θέση να τους γνωρίζουν"...

Σε τι διαφέρει ο Ιησούς από έναν Σαμάνο;

Όταν αρχίζεις να μελετάς τα θαύματα του Ιησού μπαίνεις σε "ναρκοπέδιο".

Γιατί αν ονομάσουμε "θαύμα" μια υπερφυσική ενέργεια του Θεού στον κόσμο που ο ίδιος δημιούργησε, τότε η δημιουργία αυτή καθαυτή υποβαθμίζεται.

Γι' αυτό θα προτιμήσουμε να ονομάσουμε "θαύμα" κάθε νεύμα του Θεού προς τον άνθρωπο, με σημασία πνευματική, που βιώνεται ως νίκη της αγαθότητας επί του κακού, και ολοκληρώνεται με την εσωτερική μεταστροφή του "θεραπευμένου".

Με το θαύμα ο Ιησούς επεμβαίνει και αποκαθιστά  τη διαταραγμένη εσωτερική τάξη του ανθρώπου, του μεταδίδει ένα αίσθημα πληρότητας με τον εαυτό του και την πραγματικότητα, και απωθεί την αγωνία που τον διασπά και τον καταθλίβει.

Φαίνεται πως η παρουσία του Ιησού προκαλούσε στους πάσχοντες τη βαθιά πίστη πως θα γιατρεύονταν.

Η πίστη (εμπιστοσύνη) συμφιλιώνει τον άνθρωπο με τον εσωτερικό και εξωτερικό του κόσμο.

Κι έτσι λειτουργεί θεραπευτικά.

Σε όλες τις θρησκείες συναντάμε "θαυματουργούς" και "θεράποντες".

Υπάρχει όμως σημαντική διαφορά.

Οι Σαμάνοι, π.χ., βασίζουν τις θεραπείες τους στο ιαματικό-μαγικό τελετουργικό που επιδρά καταλυτικά στον ψυχοσωματικό άνθρωπο μέσω συγκεκριμένων τεχνικών έκστασης.

Στην περίπτωση του Ιησού τον πρώτο λόγο έχει το πρόσωπό του και η πίστη του ασθενούς σε αυτό.

Τελικά, ποια ομολογία ισχύει; Του τυφλού ή του Θωμά;

Στο Ευαγγελικό ανάγνωσμα της Κυριακής ο τυφλός της Ιεριχούς κάνει δυο σημαντικές ομολογίες πίστεως.

Η πρώτη αφορά τη θαυματουργική δύναμη του Ιησού.

Αν δεν πίστευε πως ο Ιησούς μπορούσε να τον θεραπεύσει, δεν θα απαντούσε "να μου δώσεις το φως μου" στην ερώτηση "τι θέλεις να σου κάνω;".

Θα του ζητούσε απλά ένα χρηματικό βοήθημα ή ένα πιάτο φαγητό.

Η δεύτερη ομολογία είναι πιο σημαντική.

Τον προσφωνεί "υιό Δαυίδ" κι όχι "Υιό Θεού".

Τον αναγνωρίζει δηλαδή ως άνθρωπο κι όχι ως Θεό!

Αλλά ο Ιησούς δεν σπεύδει να τον διορθώσει.

Δεν του λέει "Υιός Θεού είμαι άνθρωπέ μου, κι όχι υιός Δαυίδ".

Αντίθετα, επιβεβαιώνει την συγκεκριμένη ομολογία και την επιβραβεύει με το "η πίστη σου σέσωκέ σε"...

Η ελευθερία του Θεού...

Νομίζω πως η ευαγγελική περικοπή της Κυριακής δεν αναφέρεται στον πλούτο και στα υλικά αγαθά.

Σε αυτά αναφερόταν η παραβολή του άφρονα πλούσιου.

Εδώ, ο "άρχων της συναγωγής" (ο "νεανίσκος" κατά τον Ματθαίο) δεν είναι άνθρωπος του ... φάε, πίε και ευφραίνου.

Είναι μετρημένος, καλοπροαίρετος, εγκρατής.

Το πραγματικό του πρόβλημα δεν είναι η προσκόλληση στον πλούτο αλλά η ανασφάλειά του.

Ο πλούτος που είχε τού εξασφάλιζε την παρούσα ζωή.

Αλλά αυτός ήθελε να εξασφαλίσει και τη μέλλουσα!

Ήταν ο κλασσικός τύπος ανθρώπου που αναζητάει βεβαιότητες και σιγουράτζες.

Τόσο στην παρούσα όσο και στη μέλλουσα ζωή.

Ο Ιησούς διέβλεψε το εσωτερικό του πρόβλημα.

Και ξέροντας πως η ανασφάλεια δεν σε αφήνει να πετάξεις πάνω από ορισμένο ύψος, του προτείνει ακριβώς το αντίθετο από εκείνο που έψαχνε.

Αντί για ασφάλεια του προσφέρει την απόλυτη ανασφάλεια.

Τον καλεί να βιώσει το ρίσκο της ελευθερίας του Θεού...

Η έπαρση της γνώσης...

Ο "νομικός", δηλαδή ο θεολόγος της ευαγγελικής περικοπής, προσπαθεί να παγιδεύσει τον Ιησού.

Να τον αναγκάσει να δηλώσει πως θεωρεί το μωσαϊκό νόμο ξεπερασμένο και ατελή.

Υποκρίνεται πως σέβεται τον Ιησού.

Γι' αυτό τον αποκαλεί "διδάσκαλο".

Και υποβάλλει ερωτήσεις όχι γιατί δεν γνωρίζει τις απαντήσεις, αλλά για να φέρει σε δύσκολη θέση τον συνομιλητή του.

Ο νομικός είναι δοχείο γνώσεων αλλά όχι σκεύος αρετής.

Ξέρει πως από μια άστοχη απάντηση, ο Ιησούς θα μπορούσες να βρεθεί αντιμέτωπος με πολύ σοβαρές κατηγορίες. Που ο μωσαϊκός νόμος τιμωρούσε ακόμα και με θάνατο δια λιθοβολισμού.

Δεν γνωρίζουμε αν οι προθέσεις του νομικού έφταναν μέχρι αυτού του σημείου.

Σίγουρα όμως ήθελε να πουλήσει πνεύμα, να κάνει επίδειξη γνώσεων και σοφίας.

Να θεωρηθεί πως μπορεί να παγιδέψει και να τρικλοποδιάσει και τον χαρισματικότερο συνομιλητή...

Απ' τον "θρησκευτικό μαζοχισμό" στην ευαγγελική ισορροπία....

Τα ηθικά διδάγματα του Χριστιανισμού, όπως και των περισσότερων θρησκειών, θα μπορούσαν να επιδράσουν θετικά στη διαμόρφωση της ανθρώπινης συμπεριφοράς και της κοινωνικής συνύπαρξης.

Περνούν όμως σχεδόν απαρατήρητα και απορρίπτονται από τους περισσότερους για λόγους καθαρά επικοινωνιακούς.

Γιατί ποιος θα πάρει στα σοβαρά σήμερα μια ηθική συμβουλή ή υπόδειξη όταν συνοδεύεται με την απειλή της κολάσεως ή της μετά θάνατον ανταπόδοσης;

Αντίθετα, αν ο λόγος της εκκλησίας και θεολογίας ήταν σύγχρονος, ρεαλιστικός και ορθολογικός, το ευαγγελικό μήνυμα θα μπορούσε να βρει μεγάλη απήχηση και να ανακουφίσει πολλούς ανθρώπους.

Ας αναφέρουμε μερικά παραδείγματα:

1) Η ευαγγελική υπόδειξη να προτιμάμε να ζούμε άγνωστοι και ο κόσμος να μας θεωρεί ασήμαντους, κρύβει μεγάλη σοφία.

Αν ακολουθήσουμε στη ζωή μας τη συμβουλή αυτή:

- δεν θα φυλακιστούμε στην ψεύτικη εικόνα που προσπαθούμε να δημιουργήσουμε για τον εαυτό μας

- δεν θα προκαλούμε το φθόνο και τον ανταγωνισμό των άλλων

- δεν θα ζούμε διαρκώς με το άγχος της διάκρισης και της φιλοπρωτίας.

2) Η εντολή περί ταπείνωσης δεν έχει καμιά σχέση με μαζοχιστική "αυτομαστίγωση", αυτοπεριφρόνηση κλπ. Όλ' αυτά δημιουργούν κόμπλεξ μειονεξίας και ενοχές.

Η ταπείνωση, αντίθετα, σχετίζεται με την αυτογνωσία.

Ο ταπεινός άνθρωπος συνειδητοποιεί πως:

- γνωρίζει ελάχιστα συγκριτικά με όσα αγνοεί

- υπάρχουν πολλοί καλύτεροί του, αλλά και αρκετοί κατώτεροι

- δεν επιδιώκει πάσει θυσία να ηγηθεί και να επιβάλει την άποψή του.

Εξασφαλίζεται έτσι η πολυπόθητη ψυχική ηρεμία, και ο άνθρωπος γίνεται πιο ισορροπημένος και κοινωνικός καθώς δεν προκαλεί στους γύρω του απέχθεια και αποστροφή. 

3) Η αυτοκυριαρχία δεν σημαίνει αλλοίωση της ανθρώπινης φύσης ούτε δαιμονοποίηση η εξαφάνιση των ενστικτωδών ροπών και κλίσεων. Όποιοι επιχειρούν κάτι τέτοιο οδηγούνται σε ψυχοσωματικές διαταραχές.

Αυτοκυριαρχία σημαίνει έλεγχος και ικανοποίηση με μέτρο και σύνεση των ενστίκτων μας.

Η σύγχρονη χριστιανική εκκλησία πρέπει επιτέλους να απαρνηθεί το μεσαιωνικό και σκοταδιστικό της παρελθόν, να επαναπροσδιορίσει τις έννοιες και να αναπροσαρμόσει τον τρόπο προσέγγισης και διάδοσης του ευαγγελικού μηνύματος...