Πέμπτη, 16 Σεπτεμβρίου 2021

Ένας πρόδρομος του Χίτλερ...

Στην προηγούμενη ανάρτηση μιλήσαμε για τον Αμβρόσιο, τον επίσκοπο Μεδιολάνων, τότε πρωτεύουσας του δυτικού ρωμαϊκού κράτους.
Ο Αμβρόσιος είναι ευρύτερα γνωστός για τη σύγκρουσή του με τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο λόγω της σφαγής των Θεσσαλονικέων. Αλλά είχε ήδη προηγηθεί μια ακόμα σύγκρουση των δύο αντρών, που είναι ελάχιστα γνωστή. Αυτές οι συγκρούσεις ήταν προσχηματικές, και αφορούσαν στην πραγματικότητα το ποιος θα έχει το πάνω χέρι: ο επικεφαλής του κράτους ή ο αρχηγός της Εκκλησίας.
Ας δούμε όμως λίγο το ιστορικό πλαίσιο των συγκρούσεων Αμβρόσιου-Θεοδόσιου. Το 388 μ.Χ. ο αυτοκράτορας του δυτικού κράτους Ουαλεντινιανός Β’ εξεστράτευσε στην Παννονία. Απ’ την απουσία του επωφελήθηκε ο Μάγνος Μάξιμος, που στασίασε και ουσιαστικά κατέλαβε την εξουσία. 
Ο Θεοδόσιος, ως αυτοκράτορας του ανατολικού τμήματος, είχε νόμιμο δικαίωμα να επέμβει για την αποκατάσταση της νομιμότητας. Πράγματι, εξεστράτευσε στη Δύση, νίκησε τον στασιαστή Μάξιμο και τον εκτέλεσε. Στη συνέχεια προσπάθησε να εδραιωθεί και στο δυτικό τμήμα, όπου δεν είχε ισχυρά ερίσματα. Αυτό εκμεταλλεύτηκε ο Αμβρόσιος για "να σκίσει τη γάτα"!
Την ίδια χρονιά, 388 μ.Χ., στο Καλλίνικο, μια ρωμαϊκή πόλη στα περσικά σύνορα, συνέβη ένα σχετικά σημαντικό γεγονός. Ο τοπικός χριστιανός επίσκοπος, με εκτελεστικό βραχίονα μια ισχυρή συμμορία μοναχών, έκαψε την εβραϊκή συναγωγή και το ιερό άλσος και ναό μιας αιρετικής κοινότητας, των "ουαλεντινιανών". 
Ο Έπαρχος της πόλης έστειλε αναφορά στον Θεοδόσιο, ο οποίος διέταξε να τιμωρηθούν οι μοναχοί και η συναγωγή να ξαναχτιστεί με έξοδα της χριστιανικής εκκλησίας.
Όταν το πληροφορήθηκε ο Αμβρόσιος στο Μιλάνο, έγινε έξαλος. Έτσειλε άμεσα μια επιστολή στον Θεοδόσιο που απαιτούσε να ανακαλέσει την απόφασή του. Τα επιχειρήματά του είναι πολύ χαρακτηριστικά. Τα συνοψίζω:
- Οι χριστινοί επίσκοποι είναι υπέρμαχοι της ειρήνης, εκτός αν αισθάνονται πως κάτι προσβάλλει τον θεό ή την εκκλησία.
- Η προάσπιση του πολιτικού νόμου έχει δευτερεύουσα σημασία και έπεται της θρησκείας.
- Η συναγωγή είναι ένα ενδιαίτημα απίστων, ένας οίκος ασέβειας, ένα καταφύγιο παραφροσύνης, καταραμένο από τον ίδιο τον Θεό.
- Οι Εβραίοι κατηγόρησαν ψευδώς τον ίδιο τον Θεό. Άρα είναι αναξιόπιστοι και όλες οι καταγγελίες τους ψεύτικες.
- Αν προσβλήθηκαν οι Θεοί των Εβραίων και των Ουαλεντινιανών, ας εκδικηθούν αυτοί για την προσβολή που τους έγινε. 
- Αν ο Θεοδόσιος εμείνει στις αποφάσεις του, θέτει σε άμεσο κίνδυνο τη σωτηρία της ψυχής του. Επιπλέον τον απειλεί πως θα τον καταγγείλει από τον άμβωνα και θα αρνούνταν να τελέσει το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας αν ο αυτοκράτορας δεν αποχωρούσε από το ναό.
Για να μην τα πολυλογούμε, ο Θεοδόσιος τελικά υποχώρησε. Έδωσε αμνηστία στους εγκληματίες μοναχούς και ανέλαβε να αποκαταστήσει τις ζημιές των ναών με αυτοκρατορικά χρήματα, απαλλάσσοντας την τοπική χριστιανική εκκλησία...

Παρασκευή, 10 Σεπτεμβρίου 2021

Προστατεύουν οι Θεοί τους πιστούς τους;

 

Γράψαμε τις προάλλες για μια αιματηρή σύγκρουση μεταξύ  αντίπαλων χριστιανικών ομάδων της Ρώμης το 366 μ.Χ., που είχε δεκάδες ίσως και εκατοντάδες νεκρούς. Μια αντίστοιχη σύγκρουση παρά λίγο να ξεσπάσει λίγα χρόνια αργότερα στο Μιλάνο, τότε πρωτεύουσα της Δυτικής Αυτοκρατορίας.
Το 374 μ.Χ. απεβίωσε ο μέχρι τότε επίσκοπος της πόλης, Αυξέντιος, που ανήκε στο αρειανικό δόγμα. Φυσικό ήταν να επιθυμούν την κατάκτηση του θρόνου και οι δύο αντίπαλες χριστιανικές παρατάξεις, δηλαδή οι "αρειανιστές" και οι "καθολικοί" ("ορθόδοξοι"). Οι οπαδοί τους ήταν έτοιμοι να αιματοκυλίσουν τα πάντα, αλλά τελικά ανέβηκε στο θρόνο ο Αμβρόσιος, υποτίθεται κοινής αποδοχής, που ένωσε τα αντίπαλα μέρη και επέβαλε την εκκλησιαστική ειρήνη. Φυσικά δεν ξέρουμε λεπτομέρειες, οπότε πάντα είμαστε επιφυλακτικοί...
Εκείνη περίπου την εποχή, κάποιοι εθνικοί συγκλητικοί ζήτησαν από τον χριστιανό αυτοκράτορα Ουαλεντινιανό να επιτρέψει την επιστροφή στο οίκημα της ρωμαϊκής συγκλήτου του βωμού της Νίκη που ανέγειρε ο Ιούλιος Καίσαρας το 30 π.Χ. Τον βωμό αυτόν είχε ξηλώσει το 382 μ.Χ. ο αυτοκράτορας Γρατιανός.
Μόλις ο επίσκοπος πλέον Αμβρόσιος πληροφορήθηκε την κίνηση αυτή (384 μ.Χ.) έσπευσε να στείλει επιστολή στον αυτοκράτορα για να αποτρέψει την επιστροφή του ειδωλολατρικού βωμού.
Πολλά και διάφορα παραθέτει στην επιστολή του ο Αμβρόσιος, με σαφείς, έστω και έμμεσες, απειλές προς τον αυτοκράτορα. Προφανώς, ο "αληθινός Θεός" θα τον τιμωρούσε αν έδειχνε εύνοια στους "δαίμονες"! Και φυσικά όλο και κάποιος χριστιανός θα βρισκόταν να τον καρφώσει με ένα κοντάρι ή βέλος, όπως συνέβη στον καημένο τον Ιουλιανό.
Κρατάω όμως ένα σημείο απ' την επιχειρηματολογία του Αμβρόσιου. Απαντάει στον ισχυρισμό των εθνικών ότι οι αρχαίοι θεοί έσωσαν τη Ρώμη από τον Αννίβα και έδιωξαν του Σενόνες (Γαλάτες) όταν επεχείρησαν να εισβάλουν στο Καπιτώλιο. 
Και εύλογα λέει ο Αμβρόσιος πως αν οι θεοί των Ρωμαίων ήταν αληθινοί δεν θα είχαν καν επιτρέψει στον Αννίβα να φτάσει προ των τοιχών της πόλης. Ούτε στους Σενόνες να εισβάλουν στα ενδότερα του Καπιτωλίου, όπου χάρη σε μια τρομαγμένη χήνα ειδοποιήθηκε η ρωμαϊκή φρουρά (αυτό είναι μύθος) και τους εκδίωξε.
Καλά τα λέει ο "άγιος"! Σίγουρα δεν ήταν ο Δίας που έκραξε με το στόμα της χήνας για να ξυπνήσει τους φρουρούς. Αλλά μήπως στη συνέχεια οι χριστιανοί δεν κατασκεύασαν χιλιάδες τέτοιους ανόητους μύθους για να αποδείξουν δήθεν τη θεία προστασία της "χριστιανικής τους αυτοκρατορίας";
Αν ο δικός τους θεός ήταν αληθινός, όπως λένε, γιατί άφησε την Πόλη να αλωθεί; Την Αντιόχεια, την Αλεξάνδρεια και τα ίδια τα Ιερουσόλυμα; Έλα ντε...

Πέμπτη, 2 Σεπτεμβρίου 2021

Φως στα πρώτα βήματα του Χριστιανισμού (ΙΑ’ - Οι Χριστιανοί στη Δυναστεία των Σεβήρων...


Στη δυναστεία των Σεβήρων (193-235 μ.Χ.) συνέβησαν κάποιοι τοπικοί διωγμοί των Χριστιανών αλλά δεν ήταν ιδιαίτερα σκληροί. Επί Σεπτίμιου Σεβήρου, το 203 μ.Χ., έχουμε και το περιβόητο για τους χριστιανούς μαρτύριο της Περπέτουας στην Καρχηδόνα.
Το προηγούμενο έτος ο Αυτοκράτορας είχε εκδόσει ένα διάταγμα που, μεταξύ άλλων, απαγόρευε στους Ιουδαίους και στους Χριστιανούς να κάνουν προσηλυτισμό, με την απειλή αυστηρών ποινών. 
Στα πλαίσια αυτά συνελήφθησαν μερικοί κατηχούμενοι νεαροί στην Καρχηδόνα. Μεταξύ αυτών και η Περπέτουα, με καλή ανατροφή και από επιφανή οικογένεια, 22 ετών και με ένα βρέφος στο στήθος. 
Στόχος των αρχών ήταν να τρομοκρατηθούν οι νεαροί κατηχούμενοι και να απαρνηθούν τον Χριστιανισμό. Γι’ αυτό και αρχικά δεν φυλακίστηκαν αλλά τέθηκαν σε κατ’ οίκον περιορισμό. Όμως κάποιοι ηγέτες της τοπικής εκκλησίας, με τη σύμφωνη ασφαλώς γνώμη και των συλληφθέντων, έσπευσαν να τους βαπτίσουν. Αυτό αποτέλεσε ύψιστη πρόκληση για της Αρχές, που αμέσως διέταξαν τη μεταφορά τους στις φριχτές φυλακές. Τελικά θανατώθηκαν επιδεικνύοντας σταθερή άρνηση να αποκηρύξουν την πίστη τους. 
Ο Καρακάλας έδειξε ευνοϊκή ουδετερότητα έναντι των Χριστιανών. Το 212 μ.Χ. εξέδοσε το γνωστό διάταγμα που έδινε την ιδιότητα του Ρωμαίου πολίτη σε όλους τους ελεύθερους άνδρες της Αυτοκρατορίας. 
Αυτό όμως δυσκόλεψε περισσότερο τη θέση των Χριστιανών που πλέον, ως Ρωμαίοι πολίτες δεν είχαν πρόσχημα να αποφύγουν τις υποχρεώσεις τους έναντι της στράτευσης, της τιμής του Αυτοκράτορα και της λατρείας των "πάτρειων θεών".
Ο Αλέξανδρος Σεβήρος ήταν ο τελευταίος αυτοκράτορας της δυναστείας. Σύμφωνα με τις πηγές, στο ατομικό του ιερό είχε αγάλματα του Ορφέα, του Απολλώνιου Τυαννέα, του Αβραάμ και του Ιησού. 
Αυτό από μόνο του δεν τον καθιστά "χριστιανό". Δείχνει όμως το συγκρητιστικό κλίμα της εποχής που χαρακτηριζόταν από μια έντονα μονοθεϊστική τάση. Οι διάφορες θεότητες αντιμετωπίζονταν πλέον ως διαφορετικές μορφές ή υπηρέτες του ενός και "μεγάλου" Θεού. 
Τον Αλέξανδρο διαδέχθηκε ο Μαξιμίνος Α’ ο Θραξ. Θέλοντας να "καθαρίσει" το κράτος απ’ τη σεβηριανή επιρροή, προχώρησε σε σημαντικές αλλαγές των προσώπων της ανώτερης κρατικής ιεραρχίας. 
Κήρυξε και διωγμό εναντίον των Χριστιανών με βασικό στόχο τον ανώτερο κλήρο και τους πολυάριθμους πιστούς που είχαν εισχωρήσει στον αυτοκρατορικό οίκο του Αλέξανδρου...

Παρασκευή, 27 Αυγούστου 2021

Οι σημερινοί Ταλιμπάν είναι "άβγαλτα κοριτσάκια" συγκρινόμενοι με τους πρώτους Χριστιανούς!

 

Όπως έχουμε ξαναπεί, απ’ την εποχή ακόμα του Κωνσταντίνου ο χριτιανικός κλήρος, και κυρίως οι επίσκοποι των μεγάλων αστικών κέντρων, διέθεταν μεγάλη κοινωνική και πολιτική ισχύ, και κατά συνέπεια και πλούτο. 
Αυτοί έβαζαν χέρι στις πλούσιες δωρεές και στις κρατικές επιχορηγήσεις. Κυκλοφορούσαν με άμαξες και πολυτελή ενδήματα και παρέθεταν τράπεζες που ξεπερνούσαν σε αφθονία και εκείνες των βασιλέων. Όπως ήταν επόμενο, οι θέσεις αυτές ήταν περιζήτητες και αναπτύσσονταν μεγάλος ανταγωνισμός για την κατάκτησή τους.
Κι όταν λέμε "ανταγωνισμός", εννοούμε χρήση και κατάχρηση κάθε θεμιτού και αθέμιτου μέσου. Εξαγορές, απειλές, συκοφαντίες, ραδιουργίες, πολιτικά μέσα, ψευτοθαύματα, όλα στον υπέρ πάντων αγώνα για τον επισκοπικό θρόνο.
Μερικές φορές, όχι και τόσο σπάνιες, ο ανταγωνισμός αυτός έπαιρνε πολύ βίαιες μορφές. Οι πηγές σώζουν ένα σοβαρό επεισόδιο που συνέβη το 366 μ.Χ. όταν δύο κληρικοί, ο Δαμάσιος και Ουρσίνος, διεκδικούσαν τον επισκοπικό θρόνο της Ρώμης, επιστρατεύοντας βίαια μέσα. 
Οι οπαδοί τους προκάλεσαν φοβερά επεισόδια στην πόλη όπου επικράτησαν καταστάσεις πλήρους αναρχίας και τρόμου. Ο ίδιος ο τότε Έπαρχος Ρώμης Βικέντιος αναγκάστηκε να εγκαταλήψει το κέντρο της πόλης, ώστε από τα περίχωρα να ανασυγκροτήσει τις δυνάμεις της τάξεως που διέθετε και να καταστείλει την εξέγερση.
Ο φανατικός όχλος των χριστιανών είχε διαιρεθεί σε δύο αντιμαχόμενες παρατάξεις που συγκρούστηκαν με πολλά θύματα. Επίκεντρο των ταραχών ήταν η βασιλική του Σικίνιου, όπου σε μία μόνο μέρα μετρήθηκαν πάνω από 137 πτώματα.

Πέμπτη, 19 Αυγούστου 2021

Φως στα πρώτα βήματα του Χριστιανισμού (Ι’ - Η απολογία του Τερτυλλιανού....

 

O Τερτυλλιανός ήταν γιος Ρωμαίου εκατόνταρχου και ένας απ' τους επιφανέστερους χριστιανούς συγγραφείς. Σφοδρός πολέμιος των αιρετικών, αλλά στο τέλος και ο ίδιος καταδικάστηκε απ' την Εκκλησία ως "αιρετικός". Έτσι γίνονται αυτά...
Ο Τερτυλλιανός, λοιπόν, ομολογεί πως οι Χριστιανοί του 200 μ.Χ. απέφευγαν στην πλειοψηφία τους τη στρατιωτική θητεία και τα δημόσια αξιώματα. 
Και το θεμελιώνει θεολογικά με τρόπο που ισχύει και σήμερα. Αν ο Χριστιανισμός ήταν μια συνεπής θρησκεία, θα έπρεπε και στις μέρες μας οι πιστοί της να αρνούνται να καταταχθούν στο στράτευμα και να αναλαμβάνουν θέσεις εξουσίας. Όπως κάνουν π.Χ. οι Μάρτυρες του Ιεχωβά.
Όμως ο Τερτυλλιανός λέει κι άλλες αλήθειες. Εύλογα διαμαρτήρεται προς τις Ρωμαϊκές αρχές που διώκουν τους Χριστιανούς απλά και μόνο γιατί φέρουν το όνομα Χριστιανός. Όλοι οι άλλοι εγκληματίες καταδικάζονται για συγκεκριμένα αδικήματα και με συγκεκριμένες αποδείξεις. Και δεν τους δίνεται η ευχαίρεια να αποκηρύξουν το έγκλημά τους και να αθωωθούν. Ενώ αν οι Χριστιανοί αποκήρυσσαν την πίστη τους, αμέσως απελευθερώνονταν. 
Ρωτάει ακόμα ο Τερτυλλιανός: με βάση ποιες συγκεκριμένες αποδείξεις θεωρούνται οι Χριστιανοί "εχθροί του κράτους"?. Εδώ αντιφάσκει ασφαλώς. Γιατί ο ίδιος ομολογεί πως αρνούνται τη στράτευση, τα δημόσια αξιώματα, τις θυσίες στους πατρώους και προστάτες Θεούς αλλά και στην τύχη και ευημερία του Αυτοκράτορα. Αυτές από μόνες τους δεν είναι και μικρές κατηγορίες...
Τέλος, ασχολείται και με την μάλλον υπερβολική και αστήριχτη κατηγορία εις βάρος των Χριστιανών περί καννιβαλισμού και σεξουαλικών οργίων. Και ρωτάει τους κατηγόρους: "Πες τε μας, πόσα δολοφονημένα βρέφη γεύτηκε κάθε Χριστιανός, και πόσες ασελγείς πράξεις έκανε στο σκοτάδι?"...
Βέβαια, εκείνη την εποχή τα πράγματα δεν ήταν καθόλου ευνοϊκά για τους Χριστιανούς. Όταν ο Τίβερης ξεχείλιζε, όταν ο Νείλος δεν πλημμύριζε για να γονιμοποιήσει τα χωράφια, αν δεν έβρεχε, αν γινόταν σεισμός ή έπεφτε πανώλη, όλοι ξεσηκώνονταν και απαιτούσαν την αυστηρή τιμωρία των Χριστιανών που "με τη στάση τους εξοργίζουν τους Θεούς".

Πέμπτη, 12 Αυγούστου 2021

Γιαπωνέζοι και Χριστιανισμός...

 


Στην Ιαπωνία υπάρχουν αρκετοί Χριστιανοί. Τι άραγε να τραβάει έναν απωανατολίτη σε αυτή τη θρησκεία που ξεκίνησε απ' τα άγονα μέρη της Παλαιστίνης? 
"Το νόημα της θυσίας!", μου απαντάει ένας ψαγμένος. "Γιατί η θυσία είναι για μας, τους Γιαπωνέζους, η ανώτατη λαχτάρα. Να θυσιαστούμε για το χώμα των προγόνων μας, για την τιμή μας. Κι έρχεται ο χριστιανισμός να μας ζητήσει να θυσιαστούμε για κάτι ακόμα μεγαλύτερο, για την ανθρωπότητα"...

Πέμπτη, 5 Αυγούστου 2021

Η θρησκευτικότητα των Γιαπωνέζων

 


Στην αρχαιότητα οι Ολυμπιακοί Αγώνες ήταν κυρίως θρησκευτικές γιορτές. Αποτελούσαν ένα παγκόσμιο προσκύνημα στα ιερά κέντρα λατρείας του Δία, Απόλλωνα, Ποσειδώνα και των λοιπών θεών της εποχής. 
Η αρχαία εθνική θρησκεία των Γιαπωνέζων είναι ο Σιντοϊσμός. Η ηρωική λατρεία των προγόνων. Ο Γιαπωνέζος, έλεγαν, δεν έχει ανάγκη να προσεύχεται. Αρκεί που ζει πάνω στο χώμα της Ιαπωνίας.
Αλλά στην ιστορική πορεία η χώρα δέχθηκε πολλές επιρροές, φυσικά και θρησκευτικές. Πολύ πριν τον χριστιανισμό, ήρθε απ’ την Κίνα ο Κομφουκιανισμός κι ο Βουδισμός. Που η γιαπωνέζικη πνευτικότητα τους αφομοίωσε δημιουργικά, δίνοντάς τους ένα ιδιαίτερο περιεχόμενο...
Πέλαγος ανεξερεύνητο η ψυχή του ανθρώπου. Δυσδιάκριτο και πολυδιάστατο το φαινόμενο της θρησκείας. Η Ανατολή, η μήτρα των περισσότερων θρησκιών, τυλίγεται στο μυστήριο του θρύλου, αναζητά την αλήθεια στην περισυλλογή και στην ενόραση. Κι όχι στη λογική έρευνα και στην απόδειξη. 
Όλα στο σύμπαν είναι ένα. Κι ο άνθρωπος, αναπόσπαστο μέρος του σύμπαντος, πρέπει να εναρμονίζεται στον ρυθμό Εκείνου. Οι Ιάπωνες δεν ασχολούνται με θεωρητικές διδασκαλίες και δογματικά προβλήματα. Η σωτηρία πραγματοποιείται στη γη και γι’ αυτό δεν αρκεί μόνο μια ζωή.
Η ηθική τους δεν θεμελιώνεται σε έναν ηθικό Νόμο. Δεν υπάρχουν έννοιες όπως "εντολή", "αμαρτία" και "ενοχή". Η διάκριση ύλης και πνεύματος, καλού και κακού, δεν έχει θέση στη φιλοσοφία τους. Ο άνθρωπος γεννήθηκε καλός, αλλά οι επιθυμίες και ο εγωισμός εμποδίζουν τη λύτρωση. 
Ο κόσμος της Ανατολής αγαπά την ασάφεια, τον υπαινιγμό, τα σύμβολα. Εδώ δεν βρίσκουν πρόσφορο έδαφος οι διδασκαλίες περί υπερβατικού και προσωπικού θεού.