Αγιορείτικες αναμνήσεις (Ζ') - Στ' Αγιονόρος ούτε ο Θεός δεν ξέρει την ακριβή ώρα!

Δεν φαντάζεστε πόσο δυσκολεύομαι να υπολογίσω την ακριβή ώρα στ' Αγιονόρος.

Εδώ ο χρόνος υπολογίζεται κατά το βυζαντινό ωρολογιακό σύστημα. Δηλαδή το δικό μας μεσημέρι αντιστοιχεί στη δύση του ήλιου.

Κι άντε τώρα εσύ να βρεις πότε ακριβώς δύει ο ήλιος!

Ρωτάω και μου λένε πως ο ήλιος θεωρείται πως δύει όταν κι οι τελευταίες του ακτίνες εγκαταλείπουν την ψηλότερη κορυφή του Άθω.

Παρ' τ' αυτό και κούρευτο!

Δεν βλέπουμε όλοι την ίδια κορυφή, ούτε υπάρχει κάποιος να μας βεβαιώσει πως αυτή είναι η "τελευταία ακτίνα".

Γι' αυτό και στα οργανωμένα μοναστήρια υπάρχει ειδικός μοναχός, ο "Ρολογάρης", που ρυθμίζει με ακρίβεια τα ρολόγια της Μονής.

Πάντως, έχω διαπιστώσει πως υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις, που μπορεί να φτάσει και τη μία ώρα.

Αυτή η ασάφεια πελαγώνει εμάς τους κοσμικούς, αλλά για τ' Αγιονόρος δεν είναι τίποτα μια ώρα πάνω ή κάτω...

Και στο ημερολόγιο υπάρχει κάποιο μπέρδεμα καθώς ακολουθείται το "παλαιό", δηλαδή το Ιουλιανό Ημερολόγιο κι όχι το "παπικό", δηλαδή το Γρηγοριανό.

Αυτό σημαίνει στην πράξη πως στο Όρος οι άνθρωποι ζουν 13 μέρες πίσω απ' τον υπόλοιπο κόσμο.

Αλλά αντιμετωπίζεται εύκολα, γιατί είναι κάτι σταθερό και δεν κυνηγάς τις ηλιαχτίδες στην κορυφή του Άθω για να ρυθμίσεις το ρολόι σου...

Αγιορείτικες αναμνήσεις (ΣΤ') - Η "καθ’ ημάς Ανατολή" είναι θεριακλίδικη και "καλογερίτζικη"!

Η απαγόρευση της εισαγωγής θηλυκών ζώων στο Όρος τυπικά εξακολουθεί να ισχύει.

Φαίνεται λίγο γελοίο, αλλά πρέπει να προστατευτούν και τα καημένα τα καλογέρια "απ’ την αδιάντροπη θέα της σεξουαλικής πράξης"! Έστω κι αν αυτή αφορά κοτούλες, γατούλες και προβατάκια...

Αρχικά απαγορευόταν η είσοδος όχι μόνο γυναικών αλλά και παιδιών, αγένειων αντρών και κάθε αλλόθρησκου ή αλλόδοξου. Σήμερα ισχύει η απαγόρευση μόνο για τις γυναίκες. 

Όσοι δεν έχουν Ορθόδοξο βάπτισμα απλά δεν δικαιούνται κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας να παραμένουν στον κεντρικό χώρο του ναού.

Απαγορεύονται επίσης τα μουσικά όργανα, τα τραγούδια, οι χοροί και κάθε είδους αθλήματα και παιχνίδια.

Αν κι απ’ ό,τι διάβασα, στα βυζαντινά χρόνια επιτρεπόταν ο χορός και η πάλη των νεαρών καλογέρων στις εορταστικές ημέρες. Ήταν τα λεγόμενα "καλογερίτζια"!

Καθρέφτες σπάνια βρίσκεις στα Μοναστήρια. Η χρήση τους θεωρείται ψυχοφθόρα.

Ο Νικόδημος ο Αγιορείτης συμβούλευε να κοιταζόμαστε στον καθρέφτη μόνο όταν είμαστε θυμωμένοι, για να βλέπουμε τη θηριωδία του προσώπου μας...

Τυπικά απαγορεύεται και το κάπνισμα ως "εφεύρεση του διαβόλου"!

Η απαγόρευση είναι πιο έντονη στη Δυτική Εκκλησία. Ο Πάπας είχε απαγορεύσει το κάπνισμα με ποινή αφορισμού!

Στη θεριακλίδικη Ανατολή το ζήτημα αντιμετωπίζεται πιο χαλαρά.

Άλλωστε, το κάπνισμα αποτελούσε κάποτε στοιχείο της αντρικής ταυτότητας. Με λίγο τράβηγμα απ’ τα μαλλιά, θα μπορούσε να θεωρηθεί και σύμβολο εξορκισμού της γυναίκας απ’ τη ζωή των μοναχών.

Γι’ αυτό και οι παλιοί γεροντάδες έκαναν τα στραβά μάτια σε όσους φούμερναν...

Αγιορείτικες αναμνήσεις (Ε') - Ένας γκρεμός για τον Πατριάρχη!

Για να μην είμαστε μονόπλευροι, ας πούμε και μερικά καλά για τους Αγιονορείτες μοναχούς.

Υπάρχουν πράγματι αρκετοί που θεωρούν τον εαυτό τους ανάξιο να μιλά, να συμβουλεύει, να στηλιτεύει, να λύνει προβλήματα άλλων, ν’ ασκεί επιρροή στον κόσμο.

Οι περισσότεροι από δαύτους έχουν αποσυρθεί στα Καρούλια και στα Κατουνάκια (βλάχικη λέξη που σημαίνει "στρατόπεδα").

Ζουν σαν ακροβάτες, απαλλαγμένοι απ’ το φόρτο της καθημερινής υλικής μέριμνας.

Συνάντησα τυχαία έναν τέτοιο. Μιλάει ρούσικα. Μετά από 20 χρόνια νταραβέρια με Ρωσίδες, μπορώ και συνεννοούμαι μαζί του. 

"Σλάβα μπόκου"! Δόξα σοι ο Θεός...

Δεν συμφωνώ με τις ασκητικές του ακρότητες, αλλά σέβομαι τις επιλογές του...

Οι πραγματικοί Άγιοι προτιμούν την αφάνεια. Δεν κοινοποιούν τα χαρίσματά τους, δεν καλλιεργούν προσωπολατρίες, δεν σε φωνάζουν με τ’ όνομά σου πριν καν σε γνωρίσουν...

Συνάντησα ασκητές που απαγορεύουν σε αφελείς προσκυνητές να διαδίδουν "θαύματα" και "προφητείες" τους.

Αποποιούνται το ρόλο του κοσμοδιορθωτή.

Δυστυχώς υπάρχουν και πολλοί ματαιόδοξοι.

Ορισμένοι έχουν κυριευθεί απ’ το πάθος του θρησκευτικού φανατισμού. Ο "ζηλωτισμός" είναι απ’ τις πιο επικίνδυνες παγίδες των Αγιορειτών.

Γνώρισα έναν συμπαθή μοναχό, αλλά τυφλωμένο απ’ τον ζήλο του.

"Να, εδώ ήθελα να ’χα τον πατριάρχη Βαρθολομαίο", μου λέει. "Θα του ’δινα μία να πέσει στο γκρεμό να σωθεί η Ορθοδοξία"!

Απομακρύνομαι τρέχοντας.

Δεν θέλει και πολύ ο τρελός να νομίσει πως είμαι ... τσιράκι του Βαρθολομαίου.

Αγιορείτικες αναμνήσεις (Δ') - Στ' Αγιονόρος, και δεσπότης να 'σαι μπορεί να σ' ανοίξουν το κεφάλι με δικέλλα!

Υποτίθεται πως στ' Αγιονόρος απαγορεύονται τα θηλυκά ζώα!

Ωστόσο συχνά βλέπεις και κότες και γάτες και πανέμορφα γατάκια...

Εδώ, το ρόλο του χωροφύλακα ασκούν οι Σεημένηδες. Είναι φουστανελοφόροι με δίκοχο που φέρει τ' αρχικά "Α.Ο.".

"Σεημένης" στ' αραβικά σημαίνει κάτι σαν "αρχηγός σώματος". Το αντίστοιχο στα τούρκικα είναι "μπουλούκμπασης" και στα ελληνικά "οπλαρχηγός".

Οι Σεημένηδες έχουν σημαντικές αρμοδιότητες. Μπορούν ακόμα και να γλιστρήσουν το χέρι τους στ' απόκρυφα σημεία σου αν υποπτευθούν πως είσαι γυναίκα μεταμφιεσμένη σε άντρα...

Σε τούτη τη χερσόνησο, στ' αρχαία χρόνια, υπήρχαν πολλά ιερά της ελληνικής θρησκείας. 

Ακούω συχνά να μιλούν γι' αρχαία μάρμαρα και νομίσματα, για ειδώλια της Εκάτης, αγάλματα της Αφροδίτης, της Άρτεμης, του Απόλλωνα και του Ποσειδώνα.

Το επίσημο κράτος αδιαφορεί, ή μάλλον... φοβάται. Κι οι αρχαιοκάπηλοι οργιάζουν, σε συνεργασία με κάποιους μοναχούς...

Στο Ξηροποταμινό καμπαναριό διακρίνω δυο εντοιχισμένες κεφαλές από λευκό μάρμαρο. Ρωτάω και μου λεν πως η μία είναι του Οσίου Παύλου, κι η άλλη της ευεργέτιδας βασίλισσας Πουλχερίας.

Εστιάζω την προσοχή μου στην Πουλχερία: κακάσχημη, γουρλωμάτα, δασύτριχη!

Είναι προφανές πως ο μισογυνισμός του καλλιτέχνη τον εμπόδισε να την κάνει πιο όμορφη! Πάλι καλά που δεν της έβαλε και κέρατα...

Πάντως, το νεράκι που βγαίνει απ' την πηγή της Αγίας Πουλχερίας είναι θαυματουργό! Σε γιατρεύει απ' το δάγκωμα των φιδιών...

Στη Μονή Ξενοφώντος έχουν την κάρα του αρχιερέα Βησσαρίωνα. 

Διακρίνονται δυο τριγωνικές τρύπες και ρωτάω πώς πέθανε.

Μου είπαν ότι το 1625 οι καλόγεροι των μονών Δοχειαρίου και Ξενοφώντος τσακώνονταν για κάτι κτηματικές διαφορές. 

Ο δυστυχής Βησσαρίων πήρε το μέρος των ξενοφωντινών, οπότε ένας δοχειαρίτης μοναχός, ανήμερα των Αγίων Αποστόλων, τον πλησίασε κρυφά από πίσω και με μια δικέλλα του 'σπασε το κεφάλι!

Αγιορείτικες αναμνήσεις (Γ') - Θαυματοποιοί και τσαρλατάνοι...

Στο Βατοπέδι υποτίθεται πως φυλάσσεται η "Τίμια Ζώνη" της Θεοτόκου!

Οι κάπως παλιότεροι θυμούνται την εποχή που ήταν άρρωστος ο Ανδρέας Παπανδρέου, κι η Μιμή, σε συνεννόηση με τον μπίζνεσμαν ηγούμενο, έφεραν στην Αθήνα τη "Ζώνη" μπας και γιάτρευε τον καημένο τον ασθενή.

Και με την ευκαιρία, το "ιερό κειμήλιο" έκανε κάμποσες βολτούλες από Ανώνυμες Εταιρείες κι Αντιπροσωπείες Αυτοκινήτων, με το αζημίωτο εννοείται...

Συνηθισμένες ιστορίες θα μου πείτε.

Ακόμη κι ο Σουλτάνος κάποτε, όταν στη Κωνσταντινούπολη έπεσε χολέρα, έστειλε ειδικό καράβι στ’ Αγιονόρος για να μεταφέρει στην Πόλη την "Τίμια Ζώνη".

Και μια άλλη φορά, όταν η "οργή του Θεού" έπεσε στη Χίο και ψώριασαν τα οπωροφόρα, πάλι μετέφεραν τη "Ζώνη" για να σώσει την κατάσταση.

Στην παλιά ρώσικη Σκήτη του Αγίου Αντρέα, στις Καρυές, λένε πως φυλάγεται η κάρα του Αγίου Αντρέα!

Στο μοναχό που μου τη δείχνει κάνω την εύλογη ερώτηση: "Μα η κάρα του Αγίου Αντρέα δεν φυλάσσεται στο μητροπολιτικό ναό της Πάτρας;".

"Εκεί", μου λέει, "έχουν το μπροστινό μέρος της κάρας. Εμείς έχουμε το πίσω!".

Άντε να τα βγάλεις πέρα με τους καλογέρους...

Αλλά το καλογέρι είχε μερακλωθεί και συνέχισε: "Κάνε το σταυρό σου, προσκύνησε την κάρα και πες μου τι αισθάνεσαι".

Το κάνω.

"Τίποτα δεν αισθάνομαι", του λέω.

"Δεν μπορεί. Δεν σου ήρθε μια ευωδία; Ξανακάν’ το κι εγώ θα προσεύχομαι".

Επαναλαμβάνω τις ίδιες κινήσεις.

Τώρα που το καλοσκέφτομαι, μου έρχεται μια μυρωδίτσα από νωπό χαρτί και μούχλα.

Φαίνεται πως το καλογέρι είχε ξεχάσει να ρίξει σήμερα μύρο. Οπότε το "θαύμα" αναβάλλεται γι’ αργότερα...

Αγιορείτικες αναμνήσεις (B') - «Περιβόλι των χαμαιλεόντων»!

Όταν το 1941 οι Γερμανοί εισέβαλαν στην Ελλάδα, οι Αγιορείτες πατέρες του έστειλαν προσωπική επιστολή καλώντας τον ν’ αναλάβει προσωπικά την προστασία του Αγίου Όρους. Να εγγυηθεί πως οι πολεμικές επιχειρήσεις δεν θα συμπεριλάβουν τη χερσόνησο του Άθω και πως δεν θα πατούσαν εκεί το πόδι τους Βούλγαροι στρατιώτες.

Δεν ξέρω αν η επιστολή έφτασε μέχρι τον Φίρερ, αλλά τα αιτήματα των καλογέρων έγιναν δεκτά, κι εκείνοι από ευγνωμοσύνη έβαλαν τη φωτογραφία του Χίτλερ στο σαλόνι του Πρωτάτου, ανάμεσα σ’ εκείνες πατριαρχών και ηγουμένων...

Ο χαμαιλεοντισμός και η υποταγή έχει μεγάλη παράδοση στο Άγιο Όρος.

Τον 14ο αιώνα, εκατό περίπου χρόνια πριν οι Οθωμανοί καταλάβουν την Πόλη, οι αγιορείτες είδαν προς τα πού φυσάει ο άνεμος κι έστειλαν αντιπροσωπεία στην Προύσα. Οι απεσταλμένοι καλόγεροι προσκύνησαν το σουλτάνο Ορχάν και του δήλωσαν αιώνια υποταγή!

Κι ο Σουλτάνος έβγαλε φιρμάνι που έλεγε: "Επειδή οι Αγιορείτες προ των άλλων ραγιάδων εδέχθησαν την υπηκοότητα.... τους παρέχω πλήρη ασυδοσία (=ελευθερία) και προνόμια".

Την ίδια πάνω-κάτω εποχή (1347) οι Αγιορείτες, για να είναι απόλυτα εξασφαλισμένοι, φλέρταραν και με το Σέρβο Στέφανο Ντουσάν, που είχε ανακηρυχθεί "τσάρος Σέρβων και Ρωμαίων". Ο Ντουσάν ετοιμαζόταν να καταλάβει την Πόλη αλλά επειδή είχε αμφιβολίες αν θα τον έστεφε Αυτοκράτορα στην Αγιά-Σοφιά ο Πατριάρχης Κωνσταντινούπολης, ετοίμαζε "Σχέδιο Β": Πήγε στ’ Αγιονόρος για δυο μήνες κι έψηνε τους καλογέρους με δώρα κι υποσχέσεις να τον αναγνωρίσουν εκείνοι ως Αυτοκράτορα την κρίσιμη ώρα.

Στη σέρβικη μονή του Χιλιανδαρίου σώζεται ακόμα το λάβαρο που την εποχή εκείνη έμπηξε ο Ντουσάν στην κορυφή του Άθω!

Έναν αιώνα νωρίτερα, γύρω στα 1210, όταν οι Σταυροφόροι είχαν καταλάβει την Πόλη, οι Αγιορείτες ζήτησαν την προσωπική παρέμβαση-προστασία του μέχρι τότε "μισητού" Πάπα. Κι ο Ιννοκέντιος ο 3ος τους την πρόσφερε αποκαλώντας το όρος "Πύλη των Ουρανών"!

Αλλά επειδή η παπική προστασία δεν έφτανε, οι αγιονορείτες απευθύνθηκαν στον ίδιο το Λατίνο Αυτοκράτορα της Πόλης, τον Ερρίκο της Φλάνδρας, του οποίου η επέμβαση αποδείχθηκε  αποτελεσματικότατη...

Το 1430 ο Σουλτάνος Μουράτ καταλαμβάνει τη Θεσσαλονίκη κι όλα δείχνουν πως η Βασιλεύουσα μετρούσε μέρες.

Οι Αγιονορείτες ξανασπεύδουν να δηλώσουν υποταγή στους Οθωμανούς και πετυχαίνουν την ανανέωση των προνομίων τους.

Πόδι Τούρκου στρατιώτη δεν πάτησε στ’ Αγιονόρος πριν το 1821, όταν οι μοναχοί, με παρακίνηση του Εσφιγμενίτη ηγουμένου Ευθύμιου Β’, αποφάσισαν να πάρουν μέρος στην Επανάσταση. Ως τότε η οθωμανική παρουσία ήταν υποτυπώδης και καλοπροαίρετη, εκπροσωπούμενη απ’ τον Πολιτικό Διοικητή ("Καϊμακάμη") που συχνά συμμετείχε και στις αγρυπνίες των μοναχών...

Οι τουρκικές δυνάμεις τους κατατρόπωσαν κι οι Αγιονορείτες ξαναδηλώνουν υποταγή και ζητούν χάρη. Ο τουρκικός στρατός έμεινε στο Όρος ως τα 1830.

Αγιορείτικες αναμνήσεις (Α') - Πις μιλέτ!

Το ψυχανεμίζομαι.

Είναι η τελευταία φορά που επισκέφτομαι το Άγιο Όρος.

Το έχω πλέον απομυθοποιήσει πλήρως, κι έχω ξενερώσει!

Το ξέρω καλά πως οι πορφυροντυμένοι ηγούμενοι δεν είναι παρά αδίσταχτοι μπίζνεσμεν.

Που δεν διστάζουν να φαγωθούν μεταξύ τους σα λυσασμένα σκυλιά για πρωτοκαθεδρίες, προνόμια, τίτλους και φυσικά... κτήματα.

"Πις μιλέτ!", που λένε κι οι Τούρκοι. Δηλαδή... "Ήμαρτον Θεέ μου!".

Ο τσακωμός κι η διχόνια υπάρχεουν απ' την πρώτη μέρα που ο Αθανάσιος ο Αθωνίτης προσπάθησε να μαντρώσει τους σκόρπιους ασκητές σε οργανωμένα μοναστήρια, δηλαδή στρατόπεδα συγκέντρωσης!

Παρ' όλ' αυτά διατηρώ ακόμα κάποια ψίγματα σεβασμού για το χώρο.

Χωρίς να το επιδιώκω, μιλάω χαμηλόφωνα και περπατάω χωρίς να βιάζομαι.

Περπατάω μόνος σε μέρη με παράξενα ονόματα, παρμένα από το σχήμα τους ή από ιστορίες παλιές, οι περισσότερες φαντάστικές.

Αντικρίζω τα ερπείπια της "Νέας Θηβαϊδας". Την απόδειξη της αλαζονίας των τσάρων της Ρωσίας.

Απ' τα τέλη του 18ου αιώνα Ρώσοι μοναχοί είχαν κατακλύσει τ' Αγιονόρος.

Αλλά σαν άρχισαν οι Ρωσοτουρκικοί Πόλεμοι, πολλοί αναγκάστηκαν να γυρίσουν στην πατρίδα τους.

Τ' Αγιονόρος ανήκε στην οθωμανική επικράτεια κι όλοι ήξεραν πως ο θυμός των Τούρκων γίνεται κοφτερό γιαταγάνι και μυτερό παλούκι...

Ήρθε αργότερα κι η Οχτωβριανή Επανάσταση και τα σάρωσε όλα.

Να κι ο "Λάκος του Σκοτωμένου", στο δρόμο απ' την Καρυές προς την Ξηροποτάμου.

Λένε πως στο σημείο αυτό κύκλωσαν οι σερδάρηδες τον Μέμο, έναν φοβερό οθωμανό ληστή. Και τον χτύπησαν με τα μαχαίρια τους δίχως έλεος.

Ο Μέμος τους ξέφυγε κρατώντας τα έντερά του με τις παλάμες του.

Έφτασε μέχρι την πόρτα του μοναστηριού κι εκεί ... παρέδωσε το πνεύμα.