Ήταν άθεοι οι Διαφωτιστές;

Δεν χωράει αμφιβολία πως υπήρξαν αρκετοί Διαφωτιστές συνεπείς υλιστές και άθεοι.
Οι περισσότεροι, όμως, θεωρούσαν παράλογη την ιδέα ενός κόσμου χωρίς Θεό!
Έβρισκαν πως ο κόσμος ήταν οργανωμένος και φτιαγμένος με πολύ λογικό τρόπο και δεν μπορούσαν να πιστέψουν πως κάτι τέτοιο ήταν τυχαίο...
Το ίδιο λογική θεωρούσαν και την αθανασία της ψυχής!
Οι φιλόσοφοι του Διαφωτισμού αγωνίστηκαν για την επιβολή αυτού που αποκαλούσαν «ανθρωπιστικό χριστιανισμό».
Ήθελαν να ελευθερώσουν το χριστιανισμό απ’ το βάρος των παράλογων δογμάτων και προλήψεων!
Αρκετοί απ’ αυτούς ήταν και οπαδοί του Ντεϊσμού.
Θεωρούσαν πως ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο πριν πολύ καιρό. Στη συνέχεια, όμως, αποκαλύπτεται στον άνθρωπο μέσω αποκλειστικά της φύσης και των νόμων της κι όχι με άλλους υπερφυσικούς τρόπους.
Δεχόταν, δηλαδή, έναν Θεό περισσότερο «φιλοσοφικό» παρά «προσωπικό».
Στο σημείο αυτό προσέγγιζαν τον Αριστοτέλη αλλά και πολλούς αιρετικούς των πρώτων αιώνων...

Οι Καμπάνες της Κυριακής Α’ (Απιστία και Εκκοσμίκευση)

Απόψε ξεκινάμε μια νέα προσπάθεια: κάθε Σάββατο βράδυ να γράφουμε μερικές σκέψεις για τα αναγνώσματα της Κυριακής.
Όχι τίποτα σοβαρό... Ό,τι μας πρωτοέρχεται στο μυαλό καθώς διαβάζουμε το Ευαγγέλιο και τον Απόστολο.
Ας αρχίσουμε, λοιπόν...
Το αυριανό Ευαγγέλιο περιγράφει τη θεραπεία του σεληνιαζόμενου-δαιμονιζόμενου νέου.
Πολλά έχουν γραφτεί σχετικά με το αν ο Διάβολος είναι συγκεκριμένο πρόσωπο ή αποτελεί την προσωποποίηση του κακού.
Και πολλοί θεωρούν πως οι δαιμονιζόμενοι του Ευαγγελίου ήταν απλά ψυχασθενείς...
Όμως δεν θα μας απασχολήσουν αυτά, προς το παρόν.
Θα περιοριστούμε στην κατσάδα που έριξε ο Χριστός στους μαθητές του.
Γιατί δεν μπόρεσαν μόνοι τους να αποβάλλουν το δαιμόνιο απ’ το δυστυχισμένο παιδί.
Τι έφταιξε αλήθεια;
«Η απιστία σας!», απαντά ο ίδιος ο Χριστός.
Πράγματι, αυτό ήταν και είναι το μεγάλο πρόβλημα της Εκκλησίας.
Ούτε τα υψηλόβαθμα στελέχη της δεν έχουν πίστη.
Τότε ήταν οι Μαθητές του Κυρίου, τώρα είναι οι Πατριάρχες μας, οι μητροπολίτες μας, οι ιερείς μας, και φυσικά όλοι εμείς....
Αν ερχόταν σήμερα ο Χριστός, θα έβρισκε Θεολογικές Σχολές, ιεραποστολικές οργανώσεις, χριστιανικό πολιτισμό, εκκλησιαστικά αξιώματα, αλλά πίστη δεν θα έβρισκε!
Κι ερχόμαστε τώρα στο Αποστολικό ανάγνωσμα.
Ο Παύλος απευθύνεται στους Χριστιανούς της Κορίνθου και τους καλεί να τον μιμηθούν.
Αυτόν, που για χάρη του Χριστού έγινε το ρεντίκολο του κόσμου, κατάντησε περιπλανώμενος τσιγγάνος, πεινασμένος, διψασμένος, γυμνός, απ’ όλους λοιδορούμενος και χλευαζόμενος.
Καλά, πώς του ήρθε και τα λέει όλ’ αυτά ο Παύλος;
Κάνω μια απλή υπόθεση: είχε πληροφορηθεί πως οι Χριστιανοί της Κορίνθου το ΄χαν ρίξει στην εκκοσμίκευση!
Φιλοδοξούσαν να φτιάξουν μια Εκκλησία με υλική άνεση, κοσμική και πολιτική δύναμη, για την οποία να επαίρονται και υπερηφανεύονται.
Φανταστείτε τι θα έγραφε για τη σημερινή Εκκλησία μας, αν ζούσε ο Παύλος...

Χιούμ Β’ (Γίνονται θαύματα;)

Ο Χιούμ δεν αρνήθηκε κατηγορηματικά τη δυνατότητα των θαυμάτων.
Ο ίδιος, βέβαια, δεν πίστευε στα θαύματα. Αναγνώριζε, όμως, την ανάγκη των ανθρώπων να πιστέψουν σ’ αυτά που ονομάζουμε «υπερφυσικά φαινόμενα».
Είναι αξιοσημείωτο πως όλα τα γνωστά θαύματα έγιναν είτε πολύ μακριά από μας είτε πολύ καιρό πριν από μας.
Ο Χιούμ δεν μπορούσε να πιστέψει στα θαύματα επειδή απλούστατα δεν είχε ζήσει κανένα, δεν είχε αντιληφθεί κανένα με τις αισθήσεις του...
Αλλά ούτε και το αντίθετο είχε συμβεί: δηλαδή δεν είχε αντιληφθεί με τις αισθήσεις του ότι δεν γίνονται θαύματα!
Αλλά ούτε και τους φυσικούς νόμους αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας. Όταν αφήσουμε μια πέτρα ελεύθερη, είτε πέσει στο έδαφος είτε όχι, εμείς μόνο την πέτρα θα βλέπουμε!
Αλλά η δύναμη της βαρύτητας υπάρχει, έστω κι αν η ίδια δεν είναι ορατή...

Ντέιβιντ Χιούμ Α’ («Όλα είναι πιθανά!»)

Ο Χιούμ δεν απέκλειε ούτε την αθανασία της ψυχής ούτε την ύπαρξη του Θεού.
Απέρριπτε, όμως, κάθε προσπάθεια αποδείξεώς τους!
Θεωρούσε ορθολογιστική βλακεία το να προσπαθεί ο άνθρωπος με τη λογική του ν’ αποδείξει την ορθότητα της θρησκευτικής του πίστης.
Ο Χιούμ δεν ήταν χριστιανός, αλλά ούτε και άθεος! Ήταν αυτό που λέμε αγνωστικιστής.
Όταν ήταν ετοιμοθάνατος, κάποιος φίλος τον επισκέφτηκε και τον ρώτησε αν υπάρχει μετά θάνατον ζωή.
Κι ο φιλόσοφός μας του απάντησε πως όλα είναι πιθανά: ακόμη κι ένα κομμάτι κάρβουνο που το βάζεις στη φωτιά μπορεί να μην καεί...

Ή Θεοί ή σκουλήκια...

Αν πάψουν οι άνθρωποι να πιστεύουν
πως κάποια μέρα
θα γίνουν Θεοί,
τότε, σίγουρα,

θα γίνουν σκουλήκια!

Μαχάτμα Γκάντι:

"Υπάρχουν άνθρωποι στον κόσμο
τόσο πεινασμένοι
που ο Θεός
δεν μπορεί να εμφανιστεί μπροστά τους
παρά με τη μορφή ψωμιού!"

Ο αποσυνάγωγος φιλόσοφος!

Λίγοι φιλόσοφοι της νεώτερης ιστορίας κυνηγήθηκαν τόσο πολύ για τις ιδέες τους όσο ο Σπινόζα (1632-1677).
Ήταν μέλος της εβραϊκής κοινότητας του Άμστερνταμ αλλά οι ομόθρησκοί του τον απέρριψαν και η οικογένειά του τον απαρνήθηκε λόγω των "αιρετικών" του αντιλήψεων.
Τρία ήταν κυρίως τα σημεία της διδασκαλίας του που προκάλεσαν την οργή του θρησκευτικού κατεστημένου:
α) Ο ιουδαϊσμός και ο χριστιανισμός επιβιώνουν μόνο σε απολιθωμένα δόγματα και κενές τελετουργίες.
β) Ο Θεός δεν είναι κάποιος που δημιούργησε τον Κόσμο, αλλά είναι ο ίδιος ο Κόσμος.
γ) Η Βίβλος δεν είναι θεόπνευστη ούτε υπαγορευμένη απ' το Θεό. Γι' αυτό και οι σημαντικές της αντιφάσεις.